Kira Artışında Kritik Sınır: O Detayı Kaçırmayın

Kira artış oranı, hem ev sahipleri hem de kiracılar için önemli ve dikkatle takip edilmesi gereken bir konudur. Kira sözleşmelerinde belirlenen kira bedelinin yıllık değişimi, yasal sınırlar ve hesaplama kriterleri doğrultusunda düzenlenir. Türkiye’de kira artışları, Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde belirlenmektedir. Bu rehberde, kira artışının nasıl hesaplanacağı, hangi yasal sınırlara tabi olduğu ve sürecin kiracı ile ev sahibi açısından ne anlama geldiği detaylıca açıklanmaktadır.

Kira artışının yasal çerçevesi ve hesaplama şekli

Kira bedelinde artış yapılabilmesi için mevcut kira sözleşmesinin düzenlenmiş olması ve tarafların kira artış oranını belirlemiş olması gerekir. Türk Lirası cinsinden kira bedellerinde yıllık artış oranı, Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) üzerine çıkamaz. Örneğin, TÜFE oranı %20 ise, kira artışı bu oranın üzerinde olamaz. Ocak ve Temmuz aylarında açıklanan TÜFE oranları kira artışına referans gösterilir ve genellikle Ocak–Temmuz dönemi TÜFE verilerine göre belirlenir.

Döviz cinsinden kira sözleşmelerinde ise ilk 5 yıl kira bedelinde değişiklik yapılamaz; bu süreden sonra piyasa koşulları geçerlidir. Ancak ticari işletme kiralarında bazı özel durumlar, örneğin 1 Temmuz 2020’den önceki uygulamalar, geçici farklılıklar gösterebilir. Ev sahipleri, kira sözleşmesi yenilemelerinde TÜFE oranı kadar artış yapabilirler. Örneğin, 2024 Şubat ayında yenilenen konut kira sözleşmelerinde kira artışı TÜFE’nin %33,98’ini aşamaz.

Kira artış oranı sözleşmede farklı şekilde belirlenmişse ve bu oran TÜFE’yi aşıyorsa, yasal olarak TÜFE sınırları geçerlidir. Kiracıların korunması açısından Kira Artış Sınırı, özellikle konut kiralarında uygulanmakta ve keyfi artışların önüne geçmektedir.

Dikkat edilmesi gereken hususlar ve uygulama yolları

Kira artışını hesaplamak için ilgili dönemin TÜFE verileri dikkate alınmalıdır. Sözleşmede farklı bir yöntemle belirlenmiş kira artışı, yasal sınırlamalar çerçevesinde kalıyorsa geçerlidir. Dövizli kira sözleşmelerinde, özellikle ilk 5 yıl içinde kira bedelinde değişiklik yapılamaması mevzuata uygundur; ancak buna uygun bir hüküm mutlaka sözleşmede yer almalıdır.

Kiracıların yıllık kira artışı veya yenileme dönemindeki artış hakkı, sözleşmede aksi belirtilmemişse yasal sınırlara tabidir. Gayrimenkul yatırımcılarının kira gelirleri vergiye tabidir ve kira gelirlerinin yıllık beyanı ile vergi hesaplaması Türkiye’de belirli kurallara göre yürütülür. Kiracı tüzel kişi ise, kira ödemelerinden yapılan %20’lik stopajın vergi dairesine beyanı ve yatırımı önem taşır.

Kira artış oranının doğru hesaplanması, hem ev sahibinin haklarını korur hem de kiracının hak kaybını önler.

Sonuç ve tavsiyeler

Kira artış oranı, özellikle konut sektöründe kiracı ve ev sahibi dengesini sağlamak açısından önemli bir parametredir. TÜFE bazlı yasal sınırlamalar, keyfi artışları engeller ve piyasa istikrarına katkı sağlar. Kiracılarınız veya mülkünüz ile ilgili kira sözleşmelerini yenilerken güncel TÜFE oranlarını ve yasal değişiklikleri mutlaka takip edin. Kira artışlarının yasal limitlerin üzerinde olmamasına özen gösterin. Döviz bazlı kiralamalarda yasal süre ve kurallar çerçevesinde hareket ederek hem vergi yükümlülüklerinizi yerine getirin hem de kiracı ile sağlıklı ilişki kurun. Böylece kira süreciniz sorunsuz ve sürdürülebilir olacaktır.