Deprem Bölgesinde 79 İş Tamamlandı, Yatırımlar Zirve Yaptı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinden etkilenen 11 ilde kültürel mirasın ihyası için bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirildiğini, kalan projelerin tamamlanmasıyla yatırımın 34 milyar liraya ulaşacağını açıkladı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü 79 işi tamamladı, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün sözleşmeli çalışmalarında ise 377 eser/parselin 209’u tamamlandı. Ersoy, “Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihî ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız.” dedi.

Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’nda düzenlenen toplantıda, deprem bölgesinde yürütülen restorasyon ve ihya çalışmalarını kamuoyuyla paylaşan Ersoy’a, çok sayıda vali, milletvekili, belediye başkanı ve kurum temsilcisi eşlik etti.

Depremden etkilenen 11 ilde kalelerden müzelere, camilerden hanlara, tarihî çarşılardan sivil mimarlık örneklerine kadar geniş kapsamlı çalışmalar yürütülüyor. Ersoy, tamamlanan projeleri, devam eden uygulamaları ve 2026–2027 dönemine ilişkin hedefleri açıkladı.

Depremlerde hayatını kaybedenleri rahmetle anan Ersoy, devletin ve milletin tüm imkânlarıyla harekete geçtiğini belirtti. Şehirlerin yeniden inşasında tarihî ve kültürel mirasın korunmasının önemine vurgu yaparak, “Bir şehri ayağa kaldırmak; onun hafızasını, kimliğini, kültürünü ve tarihini de ayağa kaldırmaktı. Bu anlayışla Bakanlık olarak kapsamlı bir seferberlik başlattık.” ifadelerini kullandı.

Kültürel mirasa 24 milyar liralık yatırım yapıldı

Ersoy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar 12 milyar 265 milyon lira kaynak kullanıldığını bildirdi. Vakıflar Genel Müdürlüğü ise deprem bölgesi için 22 milyar liralık bütçe ayırdı. İki genel müdürlüğün çalışmalarının toplam büyüklüğünün 24 milyar lira olduğunu, kalan projelerin tamamlanmasıyla bu rakamın 34 milyar liraya ulaşacağını söyledi. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün restorasyon ve ihya programını büyük ölçüde kendi öz gelirleriyle finanse ettiğini de belirtti.

79 iş tamamlandı, önemli eserler restore edildi

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün yürüttüğü çalışmalarda 11 ilde 79 iş tamamlandı, 17 işte çalışmalar sürüyor, 4 işin ihale süreci devam ediyor. Gaziantep Kalesi yeniden ayağa kaldırıldı. Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde deprem ve diğer afetlerin yol açtığı hasarlar giderildi. Diyarbakır’da surlardan müzelere, Saint George Kilisesi’nden Zerzevan Kalesi’ne kadar çok sayıda kültür varlığında restorasyon ve koruma çalışmaları tamamlandı.

Kahramanmaraş’ta Kahramanmaraş Kalesi ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesiyle yeniden ayağa kaldırıldı. Kurtuluş Mahallesi’nde etaplar hâlinde çalışmalar sürüyor, tescilli yapıların restorasyonuna başlanacak. Germenicia Antik Kenti ve Belediye Çarşısı’nın korunması ve ziyaretine yönelik proje çalışmaları devam ediyor.

Hatay’da tarihî kent dokusu ve kültürel mirasın korunması için kapsamlı çalışmalar yürütülüyor. Hatay Müzesi’nin onarımı ve Gastronomi Merkezi’nin restorasyonu sürüyor. Eski Belediye Binası’ndan Kurtuluş Caddesi’ndeki sivil mimarlık örneklerinin restorasyonuna kadar çalışmalar tamamlandı. Yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesi devam ediyor. Hatay tarihî kent merkezinde çarşılar, dükkânlar, hanlar, camiler ve çevresindeki tarihî doku bir bütün olarak ele alınıyor. Ersoy, “Bugün Hatay’da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihî kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz.” dedi.

Malatya’da Arslantepe, Atatürk Evi, Arkeoloji Müzesi ve Beşkonaklar başta olmak üzere birçok alanda koruma ve restorasyon çalışmaları yapılıyor. Şanlıurfa Kalesi’nin ikinci etap restorasyonunun ardından ziyarete açılması planlanıyor. Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi açıldı. Adıyaman’da Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyonla müzeye dönüştürülmesi çalışmaları sürüyor.

Vatandaşların tarihî yapılarına 2,1 milyar liralık destek sağlandı

Ersoy, vatandaşların mülkiyetinde bulunan tescilli taşınmaz kültür varlıklarına sağlanan desteklerin de önemli olduğunu belirtti. Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında 11 ilde 1.297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam 1.608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzalandığını açıkladı. Bu kapsamda 2 milyar 140 milyon lirayı aşan destek programı yürütülüyor. Çalışmaların tarihî kent dokularını ve şehir hafızasını koruyacak bütüncül bir anlayışla sürdürüldüğünü vurguladı. Deprem sonrasında yıkılan veya ağır hasar gören tarihî yapılardaki kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesine öncelik verildiğini belirtti.

Vakıf eserlerinde restorasyonun yarısından fazlası tamamlandı

Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik ekipleri ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Millî Komisyonu uzmanlarıyla kapsamlı hasar tespit çalışmaları yürütüyor. Deprem bölgesindeki 678 vakıf kültür varlığı tek tek incelendi. İncelemelerde 31 eserin tamamen yıkıldığı veya göçtüğü, 144 eserin ağır, 104 eserin orta, 98 eserin hafif hasarlı olduğu belirlendi. 301 eser ise depremi hasarsız atlattı. Sözleşmeli işler kapsamında yürütülen çalışmalar 377 eser/parsel ölçeğine ulaştı, bunlardan 209’u tamamlandı. Ersoy, “Deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıklarının restorasyon ve ihya programında toplam iş yükünün yarısından fazlasını tamamlamış durumdayız. Çalışmalar hız kesmeden devam ediyor.” dedi.

2026–2027 döneminde 168 iş daha tamamlanacak

Ersoy, mevcut program doğrultusunda 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içinde ise 50 olmak üzere toplam 118 işin daha tamamlanmasının planlandığını açıkladı. 2026 yılının kalan aylarında eylülde 1, ekimde 7, kasımda 15 ve aralıkta 35 eserin tamamlanması hedefleniyor. 2026–2027 döneminin deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıkları açısından yoğun bir tamamlanma ve açılış dönemi olacağı vurgulandı.

Eserler bilimsel yöntemlerle ve aslına uygun biçimde ayağa kaldırılıyor

Her eserin kendi ihtiyaçlarına uygun biçimde ele alındığını belirten Ersoy, çalışmaların bilim heyetleri ve Koruma Kurulu kararları çerçevesinde yürütüldüğünü ifade etti. Önceliklerinin eserleri mümkün olan en kısa sürede, doğru yöntemlerle, kalıcı ve aslına uygun biçimde ayağa kaldırmak olduğunu vurguladı. Kurumlar arası iş birliğinin restorasyon seferberliğine güç kattığını belirten Ersoy, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılan protokoller kapsamında 16, diğer kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilen protokoller kapsamında ise 5 ayrı iş yürütüldüğünü aktardı.

Kültürel miras afetlere karşı daha dirençli hâle getirilecek

Ersoy, deprem bölgesindeki çalışmaların kültürel hafızayı koruma sorumluluğuyla yürütüldüğünü belirterek, gelecek dönemde kültür varlıklarının belgelenmesine, dijital envanterlerinin güçlendirilmesine ve yapısal risklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalara devam edeceklerini söyledi. Devam eden projelerin tamamlanmasıyla depremden etkilenen şehirlerin kültür ve turizm hayatını daha güçlü biçimde geleceğe taşıyacaklarını vurguladı. Çalışmalara katkı sunan kurumlara, bilim insanlarına, mimarlara, mühendislere, restoratörlere, sanat tarihçilerine, arkeologlara ve tüm mesai arkadaşlarına teşekkür etti, depremlerde hayatını kaybedenleri bir kez daha rahmetle andı.