Benim Kooperatifim Kapadokya’da ne başlattı?

Kapadokya’da kadın kooperatifleri birlik oldu. “Benim Kooperatifim” projesiyle Türkiye’de bir ilke imza atıldı.

Türkiye’de kadın kooperatiflerini ekonomik olarak güçlendirmek ve yerel üretime katkı sağlayarak kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını teşvik etmek amacıyla hayata geçirilen “Benim Kooperatifim Projesi” kapsamında, Kapadokya Yöresi Kadın Girişim Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği’nin işleteceği atölye ve kahvaltı evi açıldı. Cumhuriyet döneminde inşa edilen ilk okullardan biri olan ve Nevşehir İl Özel İdaresi tarafından yenilenen Bahçeli Köyü’ndeki ortaokul binasında yer alan işletmenin açılışı, Nevşehir Valisi Hüseyin Kök’ün katıldığı törenle gerçekleştirildi.

Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ve Awen for Us iş birliğiyle, JTI’ın katkısıyla hayata geçirilen Benim Kooperatifim projesi, kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını güçlendirmeye devam ediyor. Program kapsamında ilk kez, yedi kadın kooperatifinin bir araya gelerek oluşturduğu birliğin projesine destek sağlandı.

Proje kapsamında tam teşekküllü bir endüstriyel mutfak ve servis alanı kuruldu. Atölye ve kahvaltı evi olarak faaliyet gösterecek hizmet binasının üretim ekipmanları ve iç tefrişatı tamamlandı. Kadıncık Ana, Birlikte Genciz, Ferfene Çat, Mucur, Özyayla, Tafana ve Adem kooperatiflerinin bir araya gelerek kurduğu birlik tarafından işletilecek merkezin, başta Bahçeli Köyü olmak üzere kadınların ekonomik güçlenmesine, bölgenin turizm ve kültür mirasına doğrudan katkı sağlaması hedefleniyor.

Kapadokya Yöresi Kadın Girişim Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği Başkanı İnci Mine Özkan, “Bizler bu coğrafyada sadece tandırın başında ekmek yoğurmadık; tezgâhın başında hayaller dokuduk, toprağa tohum ekerken umudu büyüttük. Ancak öğrendik ki dağınık duran taneler ne kadar değerli olursa olsun, tek bir ipe dizilmedikçe bir gerdanlık, bir zarafet, bir kuvvet oluşturmuyor. İşte bugün biz, Kapadokya’nın dört bir yanındaki kadınların emeğini aynı ipe diziyor; birliğimizin dayanışmasıyla geleceğe yürüyoruz” dedi.

Kadın kooperatiflerinin güçlenmesini misyon edinen Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) Yönetim Kurulu Başkanı Şengül Akçar, “KEDV olarak yoksulluğun ve eşitsizliklerin olmadığı, daha demokratik ve yaşanabilir bir dünyanın ancak kadınların liderliğiyle kurulabileceğine inanıyoruz. Bu nedenle 1986 yılından bu yana, özellikle dar gelirli kadınların yerel kalkınmadaki liderliklerini ve kalkınma süreçlerine katılımlarını güçlendirmek için çeşitli programlar yürütüyoruz. 2001 yılında başlattığımız Kadın Kooperatifleri Hareketi de bu çalışmalarımızın önemli bir parçası. Kadın kooperatiflerini yalnızca ekonomik güçlenmenin değil, kadınların birlikte karar almasının, ortak ihtiyaçları doğrultusunda hareket etmesinin ve yaşadıkları çevrenin dönüşümünde söz sahibi olmasının da önemli bir aracı olarak görüyoruz. Kapadokya’da yedi kadın kooperatifinin bir araya gelerek oluşturduğu bu birlik, kadınların dayanışma içinde neler başarabileceğinin güçlü bir örneği. Benim Kooperatifim projesi kapsamında bu girişimi desteklemekten mutluluk duyuyoruz. Bu ortak yapının kadınların ekonomik güçlenmesine, yerel üretimin gelişmesine ve bölgenin kültürel mirasının yaşatılmasına katkıda bulunacağına inanıyoruz” diye konuştu.

Benim Kooperatifim projesinin paydaşlarından Kapsayıcı Büyüme Derneği Başkanı Kadir Kılıçparlar ise “Benim Kooperatifim, kadını kurumsal olarak desteklemeyi dert edinmiş bir proje. Dört yıl önce İzmir ve Hatay’dan başladığımız yolculuğa her yıl iki yeni kooperatif ekleyerek zenginleştik. Bahçeli’de, yedi kadın kooperatifinin örnek bir girişimle oluşturduğu bir birliğe destek vermek bizim için ilk oldu. Hem bölgedeki kadın kooperatiflerine omuz verdik hem Cumhuriyet döneminden kalma bir okulun ihyasına, yani kültürel mirasın korunmasına katkı sağladık. Turizmin kalbindeki Ürgüp’ün hemen yanı başındaki Bahçeli’ye hareket getirmesi beklenen bu kafe, atölye ve deneyim merkezinin sürdürülebilirliği için herkesin desteğini rica ediyoruz” dedi.

Açılış töreninin moderatörlüğünü yapan Awen for Us Kurucusu Dr. Aylin Löle, “Biz sosyal etki yaratmanın yalnızca iyi niyetli projeler geliştirmekten ibaret olmadığına inanıyoruz. Bizim için gerçek sosyal etki; insanların hayatlarında kalıcı bir değişim yaratabilmek, potansiyellerini açığa çıkarabilecekleri fırsatlar oluşturmak ve bu fırsatları sürdürülebilir yapılara dönüştürebilmek. Nevşehir ve çevresinden 7 kooperatif, 57 ortak, beraber bir gelecek hayali etrafında buluştu. Her birinin ayrı bir hikâyesi, emeği ve mücadelesi var; bugün ise ortak bir hedefleri var” dedi.

Ürgüp’ün Bahçeli köyünde, Cumhuriyet döneminin ilk ortaokullarından biri olarak inşa edilen okul; 750 metrekarelik bahçeye ve 300 metrekarelik kapalı alana sahip. Nevşehir İl Özel İdaresi tarafından aslına uygun olarak yenilenen bina, ilk etapta kahvaltı ve atölye evi olarak hizmet verecek. Tarihi yapının, yakın gelecekte kadınların ürünlerini işleyebilecekleri, markalaştırabilecekleri ve ziyaretçilerle buluşturabilecekleri bir bölgesel kalkınma merkezine dönüşmesi hedefleniyor. Tarihi hikâyesi ve ekonomik potansiyeliyle okul binasının, başta Bahçeli Köyü olmak üzere bölgenin turizm ve kültür mirasına doğrudan katkı sağlaması amaçlanıyor.

Benim Kooperatifim hakkında

Benim Kooperatifim, Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ve Awen for Us iş birliğiyle, JTI Türkiye’nin katkısıyla 2023 yılında hayata geçirildi. Türkiye’nin çeşitli bölgelerindeki kadın kooperatiflerinin güçlenmesi ve kapasitelerinin artırılması, böylece kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarının desteklenmesi amacıyla oluşturulan proje; özel sektör, sivil toplum ve kadın kooperatifleri üçgeninde sürdürülebilir bir model kurmayı hedefleyen bir topluma yatırım projesi.

Çeşitlilik ve kapsayıcılığın gözetildiği proje kapsamında her yıl iki kadın kooperatifi seçiliyor. Kooperatiflerin kapasitelerinin güçlendirilmesine, üretim süreçlerinin iyileştirilmesine, pazarlama ve satış modellerinin yapılandırılmasına doğrudan katkı sağlanıyor.

Proje kapsamında Mayıs 2023-Aralık 2024 tarihleri arasında Çeşme Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi (ÇEŞKA) ve Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi desteklendi. Çeşka Kadın Kooperatifi üyesi kadınların kendi öz kaynaklarıyla kurduğu ‘Anne Mutfağı’, ‘Çeşka Dükkân’ ve ‘Çeşka Kafe’nin üretim altyapıları yenilenerek daha fazla kadının sosyal güvence kapsamında çalışma hayatına katılımına katkı sağlandı. Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi’ne ise üretim ekipmanı ve pazarlama desteği verildi; kapasite geliştirme çalışmalarıyla, özellikle deprem bölgesinde örnek olabilecek ilham verici bir toplumsal fayda yaratıldı.

2024-2025 döneminde Yalova Kurtköy Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi ile Yozgat Aydıncık Kooperatifi’ni destekleme programına dahil eden Benim Kooperatifim Projesi, dayanışma temelli, sürdürülebilir ve kapsayıcı anlayışıyla kadın emeğinin hak ettiği değeri bulması için iyi örnekler yaratmaya devam ediyor. Proje kapsamında geçen yıl Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi ve İstanbul Sarıyer Kadın Kooperatifi desteklendi.

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) hakkında

Kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olan KEDV, 1986 yılından bu yana yoksulluk ve eşitsizliklerin olmadığı güçlü bir toplum oluşturmaya katkıda bulunmak amacıyla kadınların yaşamlarını iyileştirme çabalarına destek oluyor ve yerel kalkınmadaki liderliklerini güçlendirmek için çalışıyor. Bu doğrultuda bireysel ve kolektif kapasite geliştirme, kooperatifleşme, ekonomik güçlenme ve afet/göç alanlarında programlar yürütüyor.

Dar gelirli kadınların yoksullukla mücadeledeki uzmanlıklarına, ailelerini ve toplumu geliştirme ve dönüştürme güçlerine inanan KEDV; yerel yönetimler ve toplumdaki diğer aktörlerle iş birliği yaparak ilkeli bir ortaklık anlayışıyla çalışıyor, tüm projelerini kadınların ve çevrelerinin sinerjisiyle geliştiriyor.