Cayma bedelinin dayanağını yazılı isteyin

Emlakçıyla imzaladığınız aracılık sözleşmesini sona erdirmek istediğinizde karşınıza “cayma bedeli” veya “cezai şart” çıkabilir. Ancak sözleşmede bu ifadelerin yer alması, talep edilen tutarın her durumda geçerli ve ödenmesi zorunlu olduğu anlamına gelmez. Ücretin hangi hizmet için istendiğini, sözleşmenin nasıl sona erdiğini ve tüketici haklarınızın bulunup bulunmadığını birlikte değerlendirmek gerekir.

CAYMA BEDELİ İLE HİZMET BEDELİNİ AYIRIN

Aracılık hizmet bedeli, emlakçının alım, satım veya kiralama sürecinde verdiği hizmet karşılığında talep ettiği ücrettir. Cayma bedeli ya da cezai şart ise sözleşmenin belirli koşullarda sona erdirilmesine bağlanan ayrı bir tutar olabilir. Bu iki ücret aynı değildir.

Taşınmaz ticaretine ilişkin düzenlemelere göre satış aracılık hizmet bedeli, satış bedelinin KDV hariç toplam yüzde 4’ünü; kiralamada ise KDV hariç bir aylık kira bedelini aşamaz. Aksi kararlaştırılmadıkça hizmet bedeli taraflar arasında eşit paylaşılır. Bu sınırlar, sözleşmedeki her türlü cayma bedeli veya cezai şartın kendiliğinden geçerli olduğu anlamına gelmez.

SÖZLEŞMEYİ VE ÜCRETİN HANGİ DURUMDA İSTENDİĞİNİ İNCELEYİN

Taşınmaz ticaretine ilişkin aracılık sözleşmesi yazılı olarak düzenlenmelidir. Sözleşmeyi imzalamadan önce süresini ve hangi koşullarda sona erdirilebileceğini, cezai şartın hangi davranış veya olay için uygulanacağını, emlakçının üstlendiği hizmetleri ve hizmet bedelinin ne zaman doğacağını kontrol edin. Ayrıca sözleşmenin münhasır olup olmadığını, başka bir emlakçıyla çalışmanın sonuçlarını ve ücretin ya da cezai şartın hangi tutar üzerinden hesaplanacağını inceleyin.

Sırf sözleşmeyi sona erdirmek istemeniz, her durumda emlakçıya hizmet bedeli ödeyeceğiniz anlamına gelmez. Öte yandan, sözleşmede açık bir cezai şart bulunması ve şartlarının gerçekleşmesi hâlinde emlakçı bu tutarı talep edebilir. Ancak talebin dayanağı ve miktarı hukuka uygun olmalıdır. Aşırı bulunan cezai şartın indirilmesi için mahkemeye başvurulması da gündeme gelebilir.

TÜKETİCİ OLARAK HANGİ HAKLARINIZ VAR?

Emlakçılık hizmetini ticari veya mesleki olmayan kişisel bir amaçla alan kişi, olayın özelliklerine göre tüketici sayılabilir. Tüketici işlemlerinde, tüketici aleyhine dengesizlik yaratan ve dürüstlük kuralına aykırı olan sözleşme koşulları haksız şart niteliğinde değerlendirilebilir. Standart bir sözleşmedeki cayma bedelinin açıkça belirtilmemesi, orantısız olması veya emlakçının sunduğu hizmetle makul bir bağlantısının bulunmaması itiraz konusu olabilir.

İnternet veya telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla ya da işyeri dışında kurulan sözleşmelerde, koşulları oluşuyorsa tüketici mevzuatındaki 14 günlük cayma hakkı ayrıca gündeme gelebilir. Ancak emlakçıyla ofiste imzalanan her sözleşme için otomatik olarak 14 günlük cayma hakkı bulunduğu söylenemez. Ön ödemeli konut satışlarında söz konusu olan cayma hakkı da emlakçıyla yapılan aracılık sözleşmesinden farklıdır; birindeki süre ve kurallar diğerine kendiliğinden uygulanmaz.

İTİRAZ EDECEKSENİZ NASIL İLERLEMELİSİNİZ?

Sözleşmeyi bitirmek istediğinizi yazılı olarak bildirin ve bildirimin ulaştığını kanıtlayacak bir yöntem kullanın. Emlakçıdan talep edilen tutarın sözleşmedeki dayanağını, hesaplamasını ve hangi hizmet karşılığında istendiğini yazılı olarak açıklamasını isteyin. İlan, yazışma, ödeme belgesi ve sözleşme nüshası gibi kayıtları saklayın.

Tutarın hukuki dayanağından emin değilseniz, borcu kabul ettiğinizi veya tüm haklarınızdan vazgeçtiğinizi belirten bir belgeyi incelemeden imzalamayın. Uyuşmazlığın niteliğine ve talep edilen miktara göre tüketici hakem heyetine, tüketici mahkemesine veya hukuki destek almak için bir avukata başvurmanız gerekebilir.

SONUÇ

Aracılık sözleşmesindeki cayma bedeli, yalnızca sözleşmede yer aldığı için otomatik olarak geçerli olmaz. Sözleşmenin yazılı şartlarını, emlakçının sunduğu hizmeti ve tüketici mevzuatının uygulanıp uygulanmadığını birlikte değerlendirin. Talebin dayanağını yazılı olarak istemek ve belgelerinizi saklamak, haklarınızı korumanıza yardımcı olur.